Στn Σαπιέντζα
 
 Ξεκινώντας με σκάφος από τη Μεθώνη και αφού περάσουμε το ομώνυμο Στενό, που έχει χαρακτηρισθεί από το πρόγραμμα Natura 2000 οικότοπος που πρέπει να διασωθεί ως υποβρύχιος φυσικός θησαυρός , θα φθάσουμε στις βόρειες ακτές του πιο όμορφου νησιού του συμπλέγματος, στο ακρωτήρι Καρσί κοντά στο μικρό φάρο της Σπίθας. Ο φάρος-φανός τοποθετήθηκε εκεί αρχικά το 1892 για να σηματοδοτεί το βορειοδυτικό όριο του Στενού της  Μεθώνης. Ακολουθώντας πορεία νότια, θα φθάσουμε σε μια ειδυλλιακή παραλία με υπέροχα γαλάζια νερά, τον "Άμμο". Εδώ υπάρχουν δυο μόλοι, ένας ξύλινο ς και ένας τσιμεντένιος, καθώς και ένα μικρό ξύλινο περίπτερο του Δασαρχείου για τους επισκέπτες, κυρίως κυνηγούς, του νησιού. Τα αρμυρίκια στη σειρά πάνω στην κατάλευκη αμμουδιά και η πυκνή θαμνώδης βλάστηση σε αντίθεση με τα καταγάλανα νερά εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη. Αν μάλιστα τύχει κανείς την ώρα που κατεβαίνουν τα θηλυκά κυρίως αγριοπρόβατα με τα μικρά τους για βοσκή, αλλά και οι πέρδικες με τους φασιανούς, στα όρια της παραλίας, τότε νοιώθει ότι βρίσκεται στον πιο όμορφο εξωτικό τόπο. Πάνω από τον Άμμο, στην Αλαταριά και στα 219 μέτρα, βρίσκεται η ψηλότερη κορυφή του νησιού, η Φοβερή. Εκεί, στα βορινά του νησιού, σε ένα μικρό αλλά λογγωμένο πλάτωμα κάτω από την Αλαταριά και λίγο βορειότερα από τον Άμμο, υπάρχουν τα ερείπια της Φραγκοκλησιάς ή Φραγκόβιλας. Εκεί υπογράφτηκε η σημαντική για το μέλλον της περιοχής συμφωνία, μεταξύ του Φράγκου ηγεμόνα Geofroy Ι de Villehardouin και της  Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας, τον Ιούνιο του 1209. Σύμφωνα με αυτήν, η Βενετία παραχωρούσε στο Villehardouin ως φέουδο το Μοριά, εκτός από την περιοχή της  Μεθώνης και της Κορώνης, και αυτός θα ήταν υποτελή ς στο δόγη της Βενετίας.
Μια περιγραφή αυτής της θέσης από το Γάλλο γιατρό του βασιλικού ναυτικού Lauvergne, το Μάιο του 1825, υπάρχει στο "Ταξίδι στην Ελλάδα" του Pouqueville:
 
 
 ... " ... Παραπλέοντας το κομμάτι που βρίσκεται αντικριστά στην Πελοπόννησο, δεν δυσκολεύτηκα να αντιληφθώ, χάρη στην κάθετη τομή και τη βραχώδη σύσταση και των δύο ακτών, ότι η Σαπιέντζα  προήλθε από κάποια βίαιη αποκοπή από της ξηρά. Αναζητούσαμε πολλή ώρα κάποιο σημείο για να αποβιβαστούμε, καθώς τα παράκτια είναι διαμορφωμένα από απότομους και κατακόρυφους βραχώδεις όγκους. Τελικά ανακαλύψαμε ένα απάγκιο, σφηνωμένο ανάμεσα σε δυο λόφους, κι εκεί δέσαμε το καΐκι μας. Πρόκειται προφανώς για το κυριότερο σημείο προσέγγισης, γιατί σε μικρή απόσταση από εκεί διέκρινα ένα τούρκικο κοιμητήρι, όπου λέγεται ότι άλλοτε έθαβαν εκεί τους πανουκλιασμένους." …
 
 
Φεύγοντας από τον Άμμο και ενώ κατευθυνόμαστε νότια, βλέπουμε στα δεξιά μας τα απότομα βράχια του νησιού να "πέφτουν" στη θάλασσα σχηματίζοντας λίγες μικρές σπηλιές. Εδώ ο βυθός είναι καταπληκτικός . Πανσπερμία χρωμάτων και απίστευτος υποβρύχιος κόσμος. Περνάμε τον κάβο των Κοκκινιών και κατευθυνόμαστε δυτικά. Μπροστά μας απλώνεται η μαγεία της εκεί σχεδόν πάντα ήρεμης και απάνεμης θάλασσας. Δεξιά, στα βόρεια, βρίσκεται η βραχώδης ακτή του νησιού. Και εδώ, στα "Κόκκινα", εντυπωσιάζει το ταιριαστό δέσιμο του βαθύ μπλε του νερού με τους απόκρημνους  βράχους και την υπέροχη αντίθεση της καταπράσινης βλάστησης. Αριστερά και στα νότια δεσπόζει η βόρεια πλευρά της Σχίζας. Ανάμεσα στα δυο νησιά βρίσκεται το όμορφο νησάκι της Αγίας Μαρίνας. Μετά τα "Κόκκινα", συναντάμε "Μαγαζάκια", ένα μικρό λιμανάκι με  μόλο και ξύλινο περίπτερο, όπως και 'Άμμο'. Από εδώ ξεκινάει ένας μικρό δασικός δρόμος, που οδηγεί λίγο ψηλότερα, εκεί όπου η διαμόρφωσα του εδάφους έχει δημιουργήσει ένα φυσικό θαύμα: δάσος με τις κουμαριές, που αντί μικροί θάμνοι έχουν γίνει πανύψηλα δρα με ύψος 10 ή και 12 μέτρα. Σχεδόν κέντρο του καταπράσινου νησιού συναντάμε τη Σπαρτόλακκα. Μια μικρή, γυμνή κοιλάδα, σαν μουσείο φυσικής ιστορίας ιδιόμορφο κιτρινόφαιο χρώμα στο έδαφος της, που σχηματίστηκε από την εναπόθεση εκεί για χιλιάδες χρόνια, στρωμάτων γύρης. Από αυτά τα στρώματα της γύρης υπολογίζεται ότι η βλάστηση στο αλλά και το δάσος έχουν ηλικία περίπου δέκα χιλιάδων χρόνων. Με αφορμή αυτό το μοναδικό δάσος, θα πρέπει να πούμε ότι το νησί της Σαπιέντζας έχει εδαφοκάλυψη με πράσινο στο 98% της έκτασής του. Η βλάστησή του είναι κυρίως θάμνοι, πουρνάρια, σκοίνα, αγριολούλουδα, αλλά και αγριελιές, βελανιδιές και αριές. Το νησί είναι ακατοίκητο και χρησιμοποιείται πλέον για ελεγχόμενο, από το δασαρχείο και το θηροφύλακα, κυνήγι.
 
 
Συνεχίζουμε νότια και δυτικά, μέχρι το μεγάλο κλειστό όρμο, το λιμάνι του Porto Longo, που έκανε τη Σαπιέντζα σίγουρο αγκυροβόλιο και ασφαλή σταθμό σε όλες τις ιστορικές περιόδους. Σήμερα, δύο ιχθυοτροφεία αλλοιώνουν την ομορφιά του τοπίου. Στο στόµιο του λιμανιού, υπάρχει η βραχονησίδα Μπόµπα που πάνω της λέγεται ότι προσάραξε το καράβι που μετέφερε τον Απόστολο των Εθνών Παύλο, στο ταξίδι του στη Ρώμη. Τα ναυάγια στο βυθό, μαρτυρούν τη διαχρονική χρήση του λιμανιού. Το λιμάνι βρίσκεται στα ανατολικά του Λαιµού, του λεπτότερου τμήματος της ξηράς στο νησί. Εδώ υπάρχει τσιμεντένιος µόλος και λίγο ψηλότερα, µια πέτρινη κρήνη. Στο νότιο, σχετικά ξέβαθο τμήμα του λιμανιού, υπάρχει ένα πέτρινο κτίσμα, µε τρεις "όρθιους" τοίχους , το "Κατάστημα", που εξυπηρετούσε παλιότερα το φάρο και αργότερα έγινε θερινό "κατάλυμα" ντόπιων βοσκών που είχαν τα κοπάδια τους επάνω στο νησί. Λίγο πιο πάνω υπάρχει µια παλιά πηγή νερού, καθώς και ένα ξύλινο περίπτερο του Δασαρχείου. Από εδώ ξεκινά ένα μικρό μονοπάτι, που σε μισή ώρα σε ανεβάζει εύκολα στο Διχάλι, για µια επίσκεψη στο μοναδικό πέτρινο φάρο της Σαπιέντζας, που κατασκευάστηκε από Άγγλους το 1885. Η πηγή του φωτισμού µε τα κάτοπτρα βρίσκεται 110 μέτρα ψηλότερα από την επιφάνεια της θάλασσας, στην κορυφή του πέτρινου οκταγωνικού, δεκαοκτάμετρου πύργου, που δεσπόζει στο νότιο Ιόνιο. Από το 1989, ο μηχανισμός του φάρου είναι αυτόματος και ο φάρος λειτουργεί µε ηλιακέ ς κυψέλες που βρίσκονται στο προαύλιό του.
Φεύγοντας από το Porto Longo, περνάµε ανάμεσα στο νησί και τις βραχονησίδες "Δύο αδέλφια" και κατευθυνόμαστε δυτικά. Υπέροχο ς ψαρότοπος. Στη µμεγαλύτερη βραχονησίδα, διακρίνονται τα ερείπια του παλιότερου πέτρινου φάρου, του Παλιοφάναρου.
 Πλέοντας βόρεια και ενώ δεξιά µας έχουμε απόκρυμνες βραχώδες ακτές µε ποριά και πλάκες, περνάμε τον κάβο του Υδραίου και βλέπουμε μπροστά µας τον όρμο του Μανέτα , έναν μικρό προστατευµένο κόλπο, που λέγεται ότι εδώ παλιότερα υπήρχε µια σπηλιά, που τώρα έχει καταχωθεί και μέσα της μπορούσε να κρυφτεί ολόκληρο καράβι. Το όνομα του όρμου και της παλαιότερης σπηλιάς έρχεται από το τέλος του 170υ ή τις αρχές του 180υ αιώνα και οφείλεται στην πειρατική οικογένεια του Ευστάθιου Ρωµανού ή Μανέτα.
 
Μια πολύ γλαφυρή περιγραφή αυτής  της  σπηλιάς υπάρχει στο "Ταξίδι στην Ελλάδα" του F.C.H.L. Pouqueville. Εκεί, στο V κεφάλαιο της  "Πελοποννήσου", ο Pouqueνille, αναφέρει ότι  του, γιατρός του βασιλικού ναυτικού Lauνergne, του έδωσε µια γραπτή περιγραφή της  Σαπιέντζας, την οποία παρεμβάλλει στο βιβλίο του για να χρησιμεύσει σαν οδηγός για τους περιηγητές που θα επισκέπτονταν για κάποιο λόγο το αρχιπέλαγος. Σε αυτή την περιγραφή ο Lauνergne αναφέρει ότι το Μάιο του 1825:
 
 
 ... 'Ό .. Παρέπλεα την ακτή, και µn βλέποντας πουθενά καμία εσοχή και κανένα απάγκιο που θα μπορούσε να ποδίσει το καράβι, πήρα την απόφαση να επισκεφτώ τις σπηλιές. Η πρώτη στην οποία μπήκα έχει σχήμα όμοιο µε το κλίτος μίας γοτθικής εκκλησίας. Ο υπερυψωμένος θόλος της είναι στρωμένος  µ' ένα χαλί από αμέτρητες κίτρινες βιολέτες που διεισδύουν μέσα από τις σχισμές των βράχων. Το βάθος της είναι τριανταπέντε ως σαράντα πόδια. Το άνοιγμα της είναι στενό, επιτρέποντας μετά βίας σ' ένα μικρό καΐκι  να περάσει, γιατί το εισερχόμενο θαλάσσιο νερό βρέχει µόνο τη μισή επιφάνειά της. Ο βυθός προσέλκυσε για πολλή ώρα την  προσοχή µου. Φαντασθείτε ένα περσικό χαλί ποικιλμένο µε τα πιο φανταχτερά χρώματα, κι αμέσως θα σχηματίστε µια ιδέα εκείνου του θαυμάσιου υποθαλάσσιου δαπέδου ...
 
 
 ... Στο σημείο εκείνο της σπηλιάς όπου προσεγγίζουμε στην ξηρά, υπάρχει µια εσοχή µε μερικά υπολείμματα μιας άτεχνης αν κι αρχαίας λιθοδομής. Αγνοώ ποια ήταν η  χρήση της, αλλά σίγουρα το άντρο αυτό θα προοριζόταν για την τέλεση ορισμένων θαυμάτων, γιατί εκεί όπου τελειώνει η σπηλιά και συναντώνται τα δυο τμήματα του βράχου, δημιουργείται ένα τέτοιο ακουστικό φαινόμενο, ώστε η φωνή μεσόφωνου άνδρα να µμεταβάλλεται σε βαθιά και στεντόρεια φωνή ... " ...
 
 
 Συνεχίζουμε βόρεια και, αφού περάσουµε τη Λακέρδα και τον κάβο Βισούνι, φθάνουμε πάλι στο Καρσί µε τη Σπίθα. Το πλήθος των ναυαγίων αλλά και των υποβρύχιων ευρημάτων σ' αυτό το ακρωτήρι είναι εντυπωσιακό. Μια κατάδυση θα αποκαλύψει πολλές γρανιτένιες κολόνες, αλλά και λίθινες ρωμαϊκές σαρκοφάγους σε µια εκπληκτική αρμονία µε τη σιωπή του βυθού. Στα νότια της Σαπιέντζας, κοντά στο βαθύτερο κοντά στην ξηρά σημείο της Μεσογείου (5.120 µ.), αλλά και στο σημείο που συναντιούνται η Ευρασιατική µε την Αφρικανική τεκτονική πλάκα (ρήγμα Βαβίλοφ) που βρίσκεται στα νοτιοδυτικά του υπάρχει σε εξέλιξη ένα μεγαλόπνοο, φιλόδοξο πρόγραμμα πόντισης επιστημονικών οργάνων στα 4.000 µ. από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το ΕΚΕΦΕ Δηµόκριτος, το Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, το Πανεπιστήµιο Κρήτης και τον ΟΤΕ. Πρόκειται για το εργαστήριο "ΛΑΕΡΤΗΣ", ειδικό στον εντοπισμό νετρίνων, και το τηλεσκόπιο νετρίνων  "ΝΕΣΤΟΡΑΣ".  Ο "ΛΑΕΡΤΗΣ" και ο "ΝΕΣΤΟΡΑΣ", θα εξυπηρετήσουν εκτός από την Αστροφυσικά και τους ωκεανογράφους, τους σεισμολόγους, αλλά και τους θαλάσσιους βιολόγους. Το κέντρο του προγράμματος έχει έδρα την Πύλο.
 
 
Κλείνοντας την επίσκεψή µας στη Σαπιέντζα, θα πρέπει να θυμηθούμε ότι ιστορικά το νησί αποτέλεσε την πέτρα του σκανδάλου σε δύο περιπτώσεις της µεταεπαναστατικής περιόδου. Πρώτα το 1823, όταν, µε δόλο, το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της  Μάλτας, µε το "φιλελληνα" Γάλλο απότακτο πλοίαρχο Philip Jourdain, προσπάθησαν να αρπάξουν τις Οινούσσες από την τότε προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση του Μαυροκορδάτου, ευτυχώς χωρίς επιτυχία. Το δεύτερο, αλλά και σοβαρότερο περιστατικό, ήταν την περίοδο 1839-1849. Μετά από διαδοχικά διαβήματα στις ελληνικές κυβερνήσεις, ο πρωθυπουργός της Αγγλίας Viscount Palmerston, µε αφορµή και το επεισόδιο µε τον Εβραίο-Πορτογάλο µε αγγλική υπηκοότητα Don Pacifico της αυλής της δούκισσας της Πλακεντίας, προχώρησε το 1850 σε  πρωτοφανή αποκλεισμό του Πειραιά, αξιώνοντας χρηματικές αποζημιώσεις ή τη Σαπιέντζα και την Ελαφόνησο, προφανώς για αγγλικές βάσεις. Η διεκδίκηση αυτή της  Αγγλίας διευθετήθηκε διπλωματικά και έληξε µε την ανεξαρτησία των Επτανήσων τον Μάρτιο του 1864. Β.
 
 

 Πηγή : Απόσπαμα απο Μεθώνη  ( ΓΙΑΝΝΗΣ Α.ΜΠΙΡΗΣ , ΑΘΗΝΑ 2005 )