Σε απόσταση 100 περίπου μέτρων, ανατολικώς της κεντρικής οδού της Μεθώνη, εντός την πόλεως, υπάρχει το Καποδιστριακό Αλληλοδιδακτικό Σχολείο της Μεθώνης. Από το 1951 έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο.
 
 
Ονομάζεται Καποδιστριακόν, διότι ο πρώτος Κυβερνήτης του Έθνους Ιωάννης Καποδίστριας κατά την επίσκεψίν του είς την Μεθώνη, το 1829, επέλεξε τον τόπον της ανεγέρσεώς του, παρεκάλεσε τον Γάλλον συνταγματάρχην Ωδούα του στρατεύματος του Μαιζώνος να φιλοτεχνηση την ιχνογραφίαν ( το σχέδιον ) και προσεφερε και αυτό την χρηματικήν συνδρομή του. Δεν γνωρίζομεν το πόσον. Ο Διοικητής των Μεσσηνιακών φρουρίων Κων/νος Ραμφος αναφέρει χαρακτηριστικά τα εξής: « Η Α.Ε. , ο Σεβαστός ημών πατήρ, σας δίδει δι΄εμού την συνδρομήν του» ( Πρωτόκολλον αλληλογραφίας του, αριθ. 1000/19-1-1830 ). Το Σχολείον ωνομάζετο Αλληλοδιδακτικόν τα πρώτα έτη της λειτουργίας του, διότι εφηρμόζετο τότε είς αυτό η αλληλοδιδακτική μέθοδος.
 
 
Το σχολικόν κτήριον ανηγέρθη κατά το τρίμηνον Ιανουάριος – Μαρτίου του 1830. Τα εγκαίνια ετελέσθησαν τον Αύγουστο του ιδίου έτους υπό των Μεθωναίων πολιτών Αθαν. Σπυροπούλου – Κανά και Κων/νου Ματζουράνη, διότι ο μεν πρώτος προσέφερε 100 γαλλικά τάλληρα , ο δε δεύτερος 85. Πρώτος διδάσκαλος αναφέρεται ο Ζαχαρίας Βαϊώνας εκ Κρήτης από τον Φεβρουάριο του 1830 έως τον Μαϊον του 1831 .
 
Ενδιαφέρον έχουν και κάποιες αναφορές σχετικά με την παρακολούθηση της προόδου των μαθητών που οδήγησε μάλιστα και σε επίπληξη του δασκάλου από τον Γραμματέα του υπουργείου Παιδείας..!
Ο κύριος Μισκιώτης στο βιβλίο του αναφέρει:
 
Ο Δημ. Γιαννουκλάς με εντολήν της προϊσταμένης «Γραμματείας» του ( Υπουργείου ) επεθεώρησε το Σχολείον Μεθώνης και συνέταξε την χρονολογούμενην από 5 Μαρτίου 1842 αναλυτικήν έκθεσιν περί αυτού. Εξ αυτής πληροφορούμεθα κατ’ αρχήν ότι κατά το σχολικόν έτος 1841 -42 είχον εγγραφεί εις το Γενικόν Μαθητολόγιον 85 μαθηταί, αλλ’ εφοίτων μόνο 50, οι δε απόντες ημποδίζοντο υπο των γονέων «δι’ οικιακάς των υπηρεσίας ή ησθένουν». Η ευταξία του σχολείου ήτο αρκετά καλή, τα δε διδασκόμενα μαθήματα ήσαν: Γραφή , Ανάγνωσις, Αριθμητική, Ιερά, Ιστορία και Κατήχησις, Ελληνική Ιστορία και Γραμματική. Ακολουθούν ιδιαίτερες διαπιστώσεις επί εκάστου μαθήματος και είς το τέλος γενικά συμπεράσματα.
 
 
Αξιοσημείωτον είναι ότι είς το σχολείον υπήρχεν εν μόνο αντιτυπον εκάστου βιβλίου και προτείνεται «να προμηθεύσωσι τα αναγκαία διδακτικά βιβλία , διά να δύνανται οι μαθηταί να μελετώσι κατ’ οίκον». Επισυνάπτονται έλεγχος της προόδου των μαθητών και κατάλογος των μεταβάντω «είς ανωτέρα σχολεία μετά τας εξαμηνιαίας εξετάσεις». Εδώ αναφέρεται ότι δύο μόνο μαθηταί εφοίτησαν είς τον Ελληνικόν Σχολείον: ο Μεθωναίος Χρηστός Σμυρλής, υίος εμπόρου, είς του Νησιού ( Μεσσήνης ) και ο Γεώργιος Γιανούτσος, εκ Σπάρτης, υίος αξιοματικού, είς της Ερμουπόλεος ( Σύρου).
 
 
Εις τις παρατηρήσεις αναφέρεται ότι 10 μαθητές «ικανοί να παραδοθώσιν ανώτερα μαθήματα δεν μετέβησαν είς Ελληνικά Σχολεία ένεκα της πτωχίας των γονέων των, αλλ’ ανεφέχθησαν τέχνας». Εκ των ιδιαιτέρων παρατηρήσεων του είς τα επι μέρους μαθήματα ο Δ.Γιάννουκλας καταλήγει:
 
Εκ τούτων όλων εξάγεται ότι οι διδασκόμενοι το μάθημα της Ελληνικής Ιστορίας, Γεωγραφίας και Γραμματικής δεν λαμβάνουν ουδεμίαν ωφέλειαν και πρόοδον μελετώντας όλοι με εν μόνον αντίτυπον ότι είναι ανάγκη να παρακινηθώσι οι μαθηταί φιλοτιμούμενοι με διάφορα μέσα να ακολουθούν τακτικών εις το σχολείον».

Την 26ην Απριλίου 1842  ο Γραμματεύς του Υπουργίου Παιδείας λαβών γνώσιν της εκθέσεως του Δ. Γιάννουκλα, απηύθυνεν έγγραφον ( 13128/26-4-1842) προς τον δημοδιδάσκαλον Μεθώνης Ζαχ. Βαϊωνάν, διά του οποίου τον επιπλήττει «ότι δεν γίνεται η απαιτούμενη πρόοδος των μαθητών είς τα μαθήματα, διότι και η διδασκαλία αυτών δεν γίνεται μεθωδικώς». Ακολουθούν επί μέρους οδηγίες περί του τρόπου διδασκαλίας και το εγγράφον καταλήγει με την προειδοποίησιν ότι αν και ές το μέλλον παρατηρηθούν τα ίδια «θέλομεν αναγκασθεί να σας θεωρήσωμεν ως παραμελούντα τα χρέη σας και μη φυλατοντα τα περί δημοδιδασκαλίας διατάξεις» 

 

 

Πηγή : Πρόσωπα και θέματα της Μεθώνης του 19ου και 20ου Αιώνος , μέρος δευτερον ( Βασιλείου Ηλία Μισκιώτη, Μεθώνη 2011 )